Cây Mật Gấu

Đặc điểm và công dụng của cây mật gấu

Đặc điểm

• Cây mật gấu là dạng cây bụi hoặc cây gỗ nhỏ thường cao từ 2-5m cá biệt có thể cao đến 10m và phân nhiều nhánh.
• Thân cây có đường kính khoảng 40cm, vỏ màu xám đến nâu.
• Lá cây đơn mọc so le với cuống lá dài 0,2 – 4 cm, hình bầu dục, mép lá hình răng cưa nhỏ có vị đắng.
• Phiến lá hình trứng hoặc hình elip dài.
• Hoa lưỡng tính và mọc thành chùm. Mỗi bông hoa bao gồm 6 cánh, tràng hoa hình ống, dài khoảng 5 – 8 mm, có màu trắng, hoa có·thường nở từ tháng 2 đến tháng 4 hàng năm
• Quả của cây hình trám có màu từ nâu đến đen chín vào tháng 5 đến tháng 6.
• Thân, rễ và lá mật gấu là hai bộ phận được sử dụng nhiều nhất.

Công dụng

Trong bộ phận thân và lá của cây chứa các thành phần chính đó là vitamin A, vitamin B1, vitamin B2, vitamin C, vitamin E, xanthone,  flavonoid, tannin, steroid, terpene, axit phenolic, một số khoáng chất (như  sắt, kẽm, đồng, magie, selenium,…), nước.

Cây mật gấu có những tác dụng dược lý như sau

• Bảo vệ gan: Trong cây mật gấu có chứa rất nhiều hoạt chất tốt như exercise in A, ursolic acid, beta sitosterol, glucoside,.. có tác dụng ngăn ngừa sự hình thành các tế bào xấu trong cơ thể.
• Điều trị bệnh đường ruột: Các bệnh kiết lỵ, tiêu chảy có thể giảm thiểu, bởi công dụng thanh nhiệt, giải độc và tiêu viêm của rễ và thân cây mật gấu.
• Các bệnh đau bụng, nhiễm giun sán hay kiết lỵ, viêm dạ dày cũng có thể điều trị bằng lá và vỏ rễ cây.
• Bệnh đau mắt đỏ và viêm gan vàng da: đây cũng là hai bệnh có thể điều trị bởi phần lá và quả của cây mật gấu.
• Cây mật gấu có nguồn chất chống oxy hóa dồi dào, giúp giảm cholesterol xấu.
• Ức chế, ngăn ngừa sự phát triển, tăng sinh các tế bào ung thư. Đồng thời ngăn chặn hoạt động tràn lan của cá tế bào ung thư dạ dày, ung thư vú.
• Với hệ tim mạch, tác dụng của cây mật gấu giúp cơ thể chống lại các bệnh tim mạch bởi nguồn axit béo linoleic.
• Với người bệnh tâm lý, hay căng thẳng rối loạn cảm xúc có thể được kê thuốc có chứa thành phần của cây mật gấu. Các chất lacton andrographolide, glucosides, fiterpene và flavonoid trong lá có thể giảm các triệu chứng căng thẳng của cơ thể.
• Lượng kali có trong lá mật gấu có tác dụng loại bỏ muối và nước dư thừa trong cơ thể, giúp hạ huyết áp nhanh hơn.
• Ở một số nước Tây Phi hay dùng lá cây mật gấu làm trà lợi tiểu. Có thể chữa táo bón, đái tháo đường, nhiễm trùng da hay các bệnh liên quan đến gan.

Yêu cầu điều kiện sinh thái trồng cây mật gấu.

• Cây mật gấu vốn ưa ẩm nên thích hợp trồng ở những vùng đất ẩm thấp nhưng tuyệt đối không bị úng nước. Vườn cây luôn được thông thoáng, đủ ánh sáng.
• Loài này mọc hoang nhiều ở các tỉnh vùng núi phía bắc có khí hậu mát mẻ như Cao Bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn… Ở miền nam hay miền trung, do khí hậu không thích hợp nên cây mật gấu vẫn có thể sống nhưng sẽ phát triểm chậm và kém hơn.

Một vài bài thuốc từ cây mật gấu

Người ta thường dùng 10 – 20g rễ hoặc thân cây sắc uống chữa ăn uống không tiêu, trị đau ngực, đau gối, chóng mặt, ù tai, viêm gan, vàng da, tiêu chảy, kiết lỵ, đau mắt. Dùng lá hay quả (8 – 12g) sắc uống hay phối hợp với các vị thuốc khác. Ngoài ra, cây mật gấu còn được dùng để chữa sốt cơn, ho lao, khạc ra máu, lưng gối yếu mỏi, mất ngủ. Dùng ngoài, nấu nước đặc để rửa chữa viêm da dị ứng, lở ngứa…Cách dùng: Chẻ nhỏ sắc nước uống hàng ngày (mỗi ngày sử dụng khoảng 20g) hoặc ngâm rượu (ngày uống 3 lần mỗi lần 10 – 20ml).

Tiêu chuẩn cây giống mật gấu tại vườn ươm Nông Nghiệp Việt

• Cây giống mật gấu được nhân từ cành hom
• Cây được ươm trong bầu đất thịt hoặc xơ dừa có trộn kèm phân bón lót.
• Bầu ươm cây có kích thước 7×12 cm
• Thời gian ươm tù 2-4 tháng
• Chiều cao cây giống tính từ mặt bầu là 10–15 cm